Det var ei god dag for å ligge på trappen i dag. Denne vesle missen lå godt i sola på Stølegatens beste solplass.

Har høyrt at trappa for nokre år sida vart kalla Melkemannens trapp (for kona arbeida på eit mjølkeutsal), og før det igjen var det Hansemann.

Alle likar Hansemanns trapp. Nett som når denne katta lå lun i vintersola  på terskelen vår. Det var litt synd å skremje ho bort, for det så ganske så deilig ut. Snart er det vår tur!

Etter å ha greve bort lag med fuktig jord og leire, skal den nye grunnmassen få betre tilhøve. Vi skal ha både pose og sekk om fote.

Under huset, men over leiren, skal eg leggje eit drenerande lag for å ‘løfte’ huset opp over fuktholdige grunnmasser. Sjiktet over leira skal få eit teppe av fiberduk, innvortes drensrør og eit pukklagg (evt. noko Leca Lettklink). – og etter det kan rørleggjaren kome.

Då delar av huset er tufta rett på jordsmonn og ikkje ei tett ringmur, så vil det lenge vere ei overhengjande fare for innsig av vatn – eller med andre ord, så er det innsig av vatn så lenge det regnar. Innsiget er normalt så lite og så langt nede at det ikkje er av kritisk verdiar, men for å lage ei optimal situasjon, så skal dette handterast i det nye grunnlaget. Fiberduken skal halde leira og pukket separert, og i leira har vi greve ut små kanalar. I desse kanalane legg vi drensrør som skal kanalisera vatnet trygt gjennom grunnmassane. I framtida vil ei betre ringmur og tetting av huset gjere at det vil sige mindre vatn inn, så dette blir ei slags ekstra trygging av grunnen.

Det er ikkje med det sagt at store partier hippie-stil er revet bort og sletta for soga, for det meste av det som har røket ut er kvitmalte interiørplater og råtne lister. Ein del fuktig leire frå grunnmassane og noke påstøpt betong frå bakgangen. Alle krokar, speil og hesper er lagt i ei boks, medan dei litt retro coole respatex-platane frå badet måtte takke for seg. Dei hadde den litt kjipe eigenskapen å trekke opp vatn. Det er ei eigenskap baderomsplater ikkje burde ha.

Ei stor brølar som kan skje når folk i beste intensjon etterisolerar gamle hus, er nettopp at det oppstår ei tempetraturforskjell mellom indre- og yttre rom. Når denne oppstår blir kondens bli til vatn, og det skjer – i veggen! Fukt oppstår og fukt gjer råte.  Dersom ein skal isolere må ein også sørge for at ein også får laga gode sjikt i veggen for dampsprerre og lufting. Dette blir noke av jobben som vi må ta fatt på etterkvart som vi gyver laus på veggane i huset. Ikkje like gøyt arbeid som å grave i historien og avdekke gamle overflater. Mi trøyst er at eg kjem til å kjenne huset mitt tvers igjennom.

Hovudsakeleg er huset organisert i fire deler omkring ei skorstein og grue i midten. Tre av dei fire romma er laftekasser, medan den siste fjerdedelen er i reisverk. Denne er monaleg kaldere og mindre staseleg enn dei lafta romma. Laftekasser er nytta for stove og rom med buformål, Det kan godt tenkjast at huset har byrja med to eller tre laftekasser, og så er bakgangen av noko nyare dato. Dette vil vi finne ut meir av seinare.

I arbeidet med baderommet og bakgangen, er noke små detaljar kome fram i ljoset, og det skal bli spanande å sjå kor mykje av det gamle som kan få bli framme når vi byrjar å byggje opp att interiøret.

Baderommet var i henhald til papirane våre satt opp i 1959, og var søkt inn som vanleg byggesak. Dette var gjort av godkjend røyrleggjar og badet vart tilkopla kommunen sitt offentlege avløpsnett etter beste høve.  Etter at ein røyrleggjar har fikset stoda under baderommet, kan gulv og inventar kome på plass att. Baderommet frå 1959 har ikkje sett ut akkurat som i dag, då veggane i grøn respatex har kome utanpå andre simplare veggsjikt, og er tenkjeleg kome på som konsekvens av dårlege tilhøve for fukt (eller gode for fukten, dårleg for meg). Respatexen var råtten, og dette viste seg seinare å gjelde heilt inn til utlektinga av veggane frå 1959. Dette får eg no sjangsen til å rette opp i, og nytt stenderverk skal på plass, med nye membranar og reparerte rør. Når enden er god, då skal eg ha meg ein dusj.

90-tals panel - 1790 altså!

I framferda for å utgreie stoda i huset, har vi prella av dei ytre laga i bakgangen vår. Denne var fram til i dag kledt i kjipe interiørplater frå 1959 (datert i søknader og aviser funni i veggane).      Ut med lortet!

Bakom var lafteveggen delvis dekka av eit trepanel av gode fine trebord. Ved første inntrykk var det underleg at panelet kun dekka øverste del av laftinga, men etter litt undersøking kom eg fram til at det var ei heilt kurrant trend på slutten av 1700-talet med ei brystningsdeling av veggpanel.

På bileta over er utdrag frå Pål-Amundsgården i Røros, og veggklede frå like innan overgangen til 1800. Vårt laftverk var gjeve innerklede om lag 1790, og derav kan det godt tenkjast at desse veggborda er dei opphavelege innerklede. Ved avdekkinga av laftverket  i stova og biblioteket, var eldre kledningar fjerna før moderne oppussing hadde funnet stad, og dermed valde vi å gå for heilt blottlagt laft. Her i bakgangen skal det no vurderast om korvidt panel skal få stå.

Vi tar gjerne imot kommentarar dersom noken har innspel til dateringar av konstruksjonar og innbo.

Døra kan sjå ut som den stammer frå 1600- eller 1700- talet, og er av dei eldre generasjonane dørar i huset. (Andre eldre dører er frå 1800- talet)

Det er dei breie proposjonane til dørbladet og speglene som gjer indikasjonar på barokk/rokokko epoke.

Den vesle glugga kan vere satt inn seinare, men det er uvisst.

Mystisk luke, til mystisk loft. For eit nysgjerrig folk som oss, så har denne luka frista i nokre dagar. Etter å ha vore malt att for mange eigarar siden, ei gong i ukjend fortid – usett av menneske i fleire tiår.

Vi drog på utforsking ved nattestider etter at “open rønne”-gjestane var dratt heim.

Sundag 8. januar vart det halde “open rønne” – ope hus – for familie, vener og naboar. Takk til alle som kom, de må gjerne kome tilbake når vi har fått sett huset i betre stand.

Til alle som ikkje hadde høve å stikke innom – kom gjerne innom for ein titt ein annan dag.

Eventyret i Stølegaten er i gang, og det er no fortida skal fram i ljoset.

Man kan høyre folk på gaten peikar og snakkar om huset. Likar jo at det blir lagt merkje til at det er komen godt folk til gata. Ikkje at vi nye er så suverene, men satt i samband med dei leigetakarane som har holdt til i huset fram til no, så har vi kanskje litt meir omhug for huset vårt.

Gamle laftevegger kles av, og stova gjereast klar til å få ei overhaling av friskere maling. Sjølve malinga er bare så huset kan busettast snarleg.